DO GÓRY (UP)

foto1 foto2 foto3 foto4 foto5

Relacja z pobytu młodzieży Zespołu Szkół im. Bartosza Głowackiego w Proszowicach w Nittenau w gazecie „Mittelbayerische" (sobota, 24.02.2018 r.)

 

https://video.mittelbayerische.de/region/schwandorf/jugendliche-gedenken-ermordetem-polnischen-zwangsarbeiter-23779-vid58646.html


NITTENAU

Uczynić znak pojednania


Historia
Polska młodzież gościła u nas i wspominała zamordowanego przez nazistów robotnika przymusowego Zygmunta Marca.


Tego lodowatego, cichego, zimowego dnia w lesie koło miejscowości Bodenstein rozbrzmiewają ciche dźwięki gitary. Słońce ledwo może przedrzeć się przez wysokie, ośnieżone drzewa.15 młodych ludzi stoi przed skromnym obeliskiem, składają kwiaty i zapalają świeczkę. W tym miejscu w roku 1942 powieszony został na drzewie 21- letni polski robotnik przymusowy Zygmunt Marzec, bez przesłuchania i rozprawy sądowej. Maturzyści przyjechali z Proszowic- miejscowości, która leży w pobliżu miejsca urodzenia młodego Polaka. Chcieli zobaczyć na własne oczy to miejsce grozy i tym samym mieć możliwość „ doświadczenia historii od innej strony" - jak powiedziała ich dyrektorka Dorota Król w trakcie spotkania w miejscowości Pfarrheim na koniec czterodniowej wizyty.

 

Pierwsza wizyta w Niemczech
Większość z tych młodych ludzi jest w Niemczech po raz pierwszy. Jest ważne - oświadczył Burmistrz Nittenau Karl Bley - aby rozliczyć się z tym okresem i zachować go w pamięci - młode pokolenie w Polsce powinno mieć pojęcie o tym, jak dzisiaj podchodzi się do tego tematu w Niemczech. Przyczynić miały się do tego wizyta w obozie Flossenburg i w Centrum Archiwalnym w Norymberdze. Wizyta w tych miejscach wywarła na nich – jak mówili młodzi ludzie - duże wrażenie. To było okropne, jak wielu niewinnych ludzi musiało cierpieć i umrzeć- mówi smutna 19- letnia uczennica Oliwia Adamska. Ale podkreśla również: „Nie wolno nam zapomnieć historii, jednakże obecnie powinniśmy się koncentrować na teraźniejszości". Z goszczącymi rodzinami, u których byli zakwaterowani uczniowie, prowadzono długie, burzliwe dyskusje. „Właśnie o to nam chodzi - o wymianę myśli"- podkreślił Franz Probst. Probst- obywatel Nittenau zamieszkuje dzisiaj wraz z rodziną dom, z którego wówczas zadenuncjowano przez telefon młodego Polaka. Franz Probst angażuje się w tę sprawę przeciwko zapomnieniu. Probst był również tym, który przez przypadek natknął się na książkę autora pochodzącego z Ratyzbony Thomasa Muggenthalera pt. „Miłość przestępstwem". W książce odkrył prawdziwą, przerażającą historię Zygmunta Marca. Nie dawało mu to spokoju. Nadał więc bieg tej sprawie i od 2015 roku o Polaku przypomina obelisk umieszczony w lesie koło Bodenstein. Dzisiaj stoją tutaj na śniegu jego rodacy, prawie w tym samym wieku, w jakim był Zygmunt w dniu swojej śmierci. Deklamują na zmianę wiersze w języku polskim, zwrotkę po zwrotce. „Wreszcie Zygmunt znalazł swoje miejsce, swój grób" powiedziała wdzięczna rodzina Zygmunta przybyła z Polski i Francji na poświęcenie obelisku. Dzięki temu zaangażowaniu zrodziło się przebaczenie- tego jest pewna Barbara Dudkowski. Dudkowski- mieszkanka miejscowości Schwandorf, rodowita Polka, odwiedziła w ubiegłym roku wraz z Franzem Probstem i Franzem Stadtlerem szkołę w Proszowicach, aby porozmawiać z uczniami o Zygmuncie Marcu i o okresie nazizmu. Z tej wizyty zrodził się pomysł rewizyty. Przez długie dziesięciolecia nic nie wiedziano w Polsce o rozliczeniu się Niemców z przeszłością, o poczuciu winy i odpowiedzialności.

 

Historia nazistów była nieznana
„Polska i Niemcy potrzebują pojednania. My i Europa potrzebujemy takich gestów"- mówi Barbara Dudkowski podczas spotkania. Z poczucia winy za śmierć Zygmunta Marca może zrodzić się pojednanie, kontakty i przyjaźń. W ciągu czterech dni wizyty polskich uczniów było dużo okazji do tego. Młodzi Polacy spotkali się również z uczniami gimnazjum „Regentalgymnasium" i prowadzili z nimi rozmowy. Maturzyści będą w Polsce dopiero przerabiać okres socjalizmu narodowego, wcześniej niewiele na ten temat słyszeli- mówi Oliwia. Dorota Król powiedziała: „ Nasza młodzież miała możliwość wzięcia udziału w niezwykłej lekcji historii". Jest ważne, aby móc poznawać „dzisiejszych Niemców"- mówi Król- ich rodziny, ich domy. Inicjatywa mieszkańców Nittenau, którzy umieścili obelisk- kamień „przeciwko zapomnieniu" odniosła skutek- powiedział Probst. Chciano przy tej okazji uzmysłowić młodym ludziom, jak istotny jest niezależny system prawny. „Dzięki temu można zapobiec zbrodniom i rasizmowi". W lesie zrobiło się znów cicho. Po wspólnej modlitwie Polacy i mieszkańcy Nittenau oddają- każdy na swój sposób- cześć młodemu Polakowi, który niewinny stracił tutaj życie.

 

Wywiad
Zbrodnie były wszechobecne
Thomas Muggenthaler- autor książki „Miłość przestępstwem" przybył na spotkanie.


- Co sądzi Pan o tego rodzaju rozliczenia z historią?
Jest ono godne uwagi. W Nittenau odbywa się rzeczywista wymiana pomiędzy Polakami a Niemcami, żywy przykład pracy na rzecz pamięci.

- Co myśli Pan o postawieniu tego obelisku, który ma przypominać o zgładzonym Polaku Zygmuncie Marcu i o którym również mowa w Pańskiej książce?
- Jest to osiągnięcie godne podziwu, ale także bardzo rzadkie i wywierające duże wrażenie. W wielu miejscach, gdzie stracono ludzi, nie mówi się o tym do dzisiaj.


- Na czym polega problem, że w innych miejscach nie poruszano tematu zbrodni?
- Być może ze wstydu, być może chce się przemilczeć te czyny, ale też może brak jest zainteresowania tym tematem.


- Ile było takich zbrodni jak ta dokonana na Zygmuncie Marcu?
- W Dolnej Bawarii i Palatynacie Górnym powieszono w latach 1941- 43 w pobliżu miejsca pracy 22 takich „robotników ze wschodu". Natrafiłem na te wiadomości w archiwum w Ambergu. Robotnicy zamordowani zostali bez wyroku sądowego, ponieważ dopuścili się „zabronionych kontaktów z kobietami". Te egzekucje świadczą o tym, że zbrodnie nazistów miały miejsce nie tylko w obozach koncentracyjnych czy więzieniach. Barbara Dudkowski- angażuje się na rzecz kultury pamięci. „Chodzi nie tylko o godność Zygmunta Marca, ale również o to, aby wyciągać wnioski z historii".

Tłumaczenie:

Iwona Nowak

Copyright © 2018 Zespół Szkół im. Bartosza Głowackiego w Proszowicach Rights Reserved.